De winter werd gekenmerkt door perioden met vorst en regionaal viel een flink pak sneeuw. Winterse taferelen en klimaatverandering sluiten elkaar echter niet uit. In dit artikel bespreken we hoe dat zit.
We horen overal in de media dat het elk jaar warmer wordt en dat de kans op sneeuw afneemt. Toch is afgelopen januari lokaal meer dan 20 cm sneeuw gevallen. In de regio Utrecht viel plaatselijk zelfs 30 cm. Ook kwam het in het noorden in februari geregeld tot ijzel en werd op 3 februari zelfs een weeralarm (code rood) afgegeven. Hoe kan dit in een opwarmend klimaat?
Afgelopen winter sneeuwde het vooral in het noorden geregeld. Foto: Jos Hebben
De meteorologische winter is inmiddels voorbij. Dit is het moment waarop wij meteorologen in de cijfers duiken en conclusies trekken over hoe warm of koud het seizoen is verlopen. Het voelt misschien niet zo, maar de gemiddelde temperatuur bedroeg 4,8 graden tegen een normaal van 4,1 graden. Onze collega’s van Weeronline hebben hierover een uitgebreid artikel geschreven.
Het klimaat warmt op, maar het weer kent uitbijters
Klimaatverandering betekent dat het gemiddelde klimaat warmer wordt. Hiervoor kijken klimaatwetenschappers naar een periode van 30 jaar. Het weer daarentegen blijft sterk schommelen. Zelfs in een warmer klimaat kan nog steeds koude lucht uit het noorden of oosten van Europa ons land bereiken. Een sneeuwrijke periode is dus niet in tegenspraak met klimaatopwarming.
De vraag die we eigenlijk moeten stellen is: hoeveel sneeuw was er gevallen in een minder warm klimaat? Een kijkje in het verleden kan hier uitkomst bieden. De winter van 1978/79 was een van de strengste winters van de twintigste eeuw. Ook deze winter kende grote temperatuurverschillen tussen het noorden en het zuiden van het land. Op 2 januari viel in het noorden binnen één dag 40 cm sneeuw en begin februari kwam het tot meerdere sneeuwstormen. Vooral de noordelijke regio’s werden geteisterd door enorme sneeuwduinen van maar liefst zes meter hoog en de temperatuur daalde tot -24,7 graden.
In 1979 lag de sneeuw tot aan het dak van de huizen. Foto: Jannes Wiersema
Warm zeewater zorgt voor meer neerslag
Niet alleen boven land warmt het op, ook de Noordzee wordt steeds warmer. De eerste sneeuw in januari was afkomstig van winterse buien vanaf de Noordzee. Het waren plaatselijke buien die op sommige plaatsen een flinke sneeuwdump achterlieten. Door het warme zeewater kon meer water verdampen, met intensieve sneeuwbuien tot gevolg. In een scenario met kouder zeewater waren de buien mogelijk minder intens geweest.
Sneeuwbuien op 2 januari 2026. Foto: Wouter van Bernebeek
Op lange termijn neemt sneeuw af
We weten dat met het huidige klimaat situaties zoals afgelopen winter steeds zeldzamer zullen worden. Toch is het niet helemaal uitgesloten dat er in de komende jaren weer sneeuwrijke winters voorkomen. Zoals eerder gezegd kunnen winterse buien vanaf de Noordzee door warm zeewater juist extra intens uitpakken.
