Een reisplanner die niemand laat staan

Met het openbaar vervoer naar je werk of een afspraak: een reisplanner helpt je bepalen hoe je er komt. Maar wat als je het scherm niet goed kunt lezen, een knop moeilijk kunt bedienen of met een schermlezer eerst door een lange reeks onderdelen moet navigeren voordat je kan boeken? Dan is er al een drempel voordat de reis is begonnen.

Nederland streeft naar volledig toegankelijk openbaar vervoer in 2040. In het Bestuursakkoord Toegankelijkheid OV hebben overheden, vervoerders en ProRail daar afspraken over gemaakt: van toegankelijke haltes en voertuigen tot betere reisassistentie en reisinformatie. Zo moet het voor meer mensen mogelijk worden om met het OV naar hun werk, opleiding of een afspraak te gaan.

Die ambitie geldt ook voor de reisplanner zelf. Blinde en slechtziende reizigers moeten een reisapp kunnen gebruiken met een schermlezer of met vergrootte tekst. Mensen met een motorische beperking hebben baat bij ruime knoppen en alternatieven voor aanraakbediening. Een toegankelijk OV begint dus ook bij een app die rekening houdt met deze verschillende behoeften.

Wat maakt een reisapp toegankelijk?

Om te ontdekken wat goed werkt en waar reizigers vastlopen, gingen we in gesprek met blinde gebruikers. We wilden van hen zelf horen hoe zij reisapps gebruiken en wat beter kan. Zo bleek onder andere hoe belangrijk de volgorde van informatie is: je wilt niet eerst het reisadvies krijgen van een schermlezer, om pas aan het einde te horen dat de reis niet mogelijk is wegens een storing. Informatie moet dus geprioriteerd worden.

In dit voorbeeld blijft de reisinformatie goed leesbaar in een groter lettertype; daarnaast is storingsinformatie geprioriteerd zodat schermlezers die als eerste aan gebruikers laat weten

Wij gebruiken de WCAG-richtlijnen als houvast bij het ontwerpen en testen. Die beschrijven onder meer hoe je informatie leesbaar, begrijpelijk en bedienbaar maakt, ook met hulpmiddelen zoals een schermlezer. Samen met onze UX-designer legden we bijvoorbeeld twintig kleurcombinaties met gecontroleerd contrast vast.

Ook testen we onze reisplanners met grotere letters en verschillende schermformaten. Sommige nieuwe functies testen we volledig door zonder naar het scherm te kijken. Toegankelijkheid is een doorlopend proces: bij iedere verdere ontwikkeling kijken we wat beter kan. Dat zit ook in kleine aanpassingen, zoals het weghalen van achtergrondbeelden achter tekst, zodat die beter leesbaar wordt.

De Transdev app, één van de white-label reisplanners die wij ontwikkelen, is ook beschikbaar in landscape mode

Ruimte voor een andere manier van gebruiken

Grotere letters of gebruik in liggende stand vragen soms om een andere indeling. Tekst neemt namelijk meer ruimte in, knoppen verschuiven en onderdelen komen onder of boven elkaar te staan. Het ontwerp moet dus kunnen meebewegen, zodat informatie leesbaar en functies bereikbaar blijven.

Dat vraagt ook van ons om anders te kijken. Veel collega’s kunnen goed zien en bedienen een telefoon zonder moeite. Een scherm dat voor ons overzichtelijk oogt, kan voor een andere reiziger lastig te gebruiken zijn. Daarom beoordelen we ontwerpkeuzes ook vanuit die andere manieren van bedienen en lezen.

Gebruikers krijgen zelf de mogelijkheid om hun vertrekinformatie te tonen op een manier die voor hen prettig is

Toegankelijkheid als blijvend onderdeel van het werk

Die aandacht nemen we mee in de apps die we voor verschillende merken ontwikkelen. Door afspraken over bijvoorbeeld kleurcontrast vast te leggen, geven we toegankelijkheid een vaste plek in het ontwerp. Bij nieuwe functies en aanpassingen blijven we controleren of die keuzes goed uitpakken.

Een toegankelijke app is nooit helemaal af. Apparaten veranderen, nieuwe functies worden uitgebracht en gebruikers wijzen ons op obstakels die we zelf niet hadden opgemerkt. Hun ervaringen blijven nodig om onze reisplanners verder te verbeteren. Zodat meer mensen zelf hun reis kunnen plannen, op een manier die voor hen werkt.